ویژگی های معماری ایرانی، ظرافت هایی که در حال فراموشیست

3

عناصر معماری ایرانی برای تمام مهندسان و معماران جهان آشنا هستند. چرا که کشور اصیل ما ایران قدمتی چند هزار ساله در هنر معماری دارد.

 به شکلی که بسیاری از سبک های معماری که در حال حاضر به نام کشور های دیگر در حال ثبت جهانی هستند در حقیقت برخاسته از خلاقیت و هنر معماران ایران باستان هستند.

برای نمونه معماری شهر بستکیه که در حال حاضر حتی ایرانیان نیز آن را سبک معماری عربی میدانند در حقیقت در شهر های جنوبی و گرمسیر ایران شکل گرفته است.

در این مطلب سعی میکنیم چند نمونه از المان های شاخص معماری ایران را به شما مخاطبین مجله ی آرموند معرفی کنیم. قطعا اطلاع از این شاخص های زیبا و مشاهده ی تصاویر آن برای شما لذت بخش خواهد بود.

برخی از المان های معماری ایرانی که در این مقاله مطالعه خواهیم نمود:

بهره گیری از منابع طبیعی و الهام از طبیعت منطقه

 

مهندسان و معماران ایران باستان بناهای خود را با الهام از طبیعت منطقه و بهره وری خردمندانه از آن طراحی و اجرا میکردند. شاید این موضوع مختص به کشور ایران نباشد اما بناهای بجا مانده از عصر های پیشین کشورمان گواه مستحکمی هستند که معماران ایرانی زبردست ترین معماران جهان در این امر بودند.

بادگیر های موجود در مناطق گرمسیر، وجود قنات ها وآب انبارها در تمدن های باستانی ایران و همچنین احداث سد در مناطق حاصلخیز ترگواهی بر این موضوع هستنتد.

بادگیر ها؛ از شاخص ترین المان های معماری ایرانی

 

بادگیر ها را میتوانید در بناهای موجود در اکثر شهر های گرمسیر کشورمان بیابید. بادگیر بلندترین نقطه ی ساختمان بود که وظیفه ی خنک کردن فضای داخلی را بر عهده داشت.

مرتفع بودن بادگیر ها علاوه بر اینکه موجب ورود هوای بیشتری به داخل خانه میگردید، این مزیت را داشت که در طول عبور هوا از درون کانال بادگیر، از درجه حرارت آن کاسته و کمی خنک ترمیشد.

01

گنبد ها یکی دیگر از عناصر معماری ایرانی

 

گنبد ها نیز معمولاً در ساختمان های شهر های گرمسیر یافت میشوند. مزیت کاربردی گنبد در این است که همیشه قسمتی از سقف ساختمان در سایه مانده و خنک میگردد. گنبد بناهای ایرانی معمولاً به دو صورت اجرا میشده:

نوع اول تنها یک گنبد در ابعاد بزرگ و نوع دوم استفاده از گنبد های کوچک متعدد.

02
ایوان در معماری ایرانی
ایوان ها

شکوه معماری ایرانی را میتوان در ایوان بناهای باستانی ملاحضه کرد. ستون هایی که تا بالاترین نقطه ی ساختمان ادامه یافته اند و قوس هایی که این ستون ها را به هم متصل میکنند و سقف هایی که گاهی با گچ کاری، گاهی کاشی کاری و حتی در موارد محدود تری آینه کاری شده اند، هر چشمی را با زیبایی اعجاب انگیز خود مبهوت میکند. این ایوان ها به واقع یکی از زیباترین عناصر معماری ایرانی هستند.

ایوان ها متصل کننده ی فضای خارجی و داخلی خانه هستند که از ورود آب برف و باران به داخل خانه جلوگیری کرده و فضایی برای آسودن زیر سایه ی سقف و لذت بردن از فضای سبز حیاط خانه فراهم می نمودند. گاهی نیز ستون های ایوان باریک تر طراحی و اجرا میشد که در آن صورت به آن رواق میگفتند.

اهمیت حفظ و بهره وری از آب در معماری ایرانی

یکی دیگر از ویژگی های معماری ایرانی تلاش برای حفظ آب است؛ قطعاً یکی از دلایل اصلی این موضوع این است که غالب نواحی کشور ما اقلیمی خشک دارند.

پس طبیعیست که ایرانیان باستان آب را عنصری ارزشمند دانسته و برای حفظ آن تلاش کنند در میان بناهای ایرانی تلاش های هوشمندانه ای برای بهره گیری از آب به چشم میخورد.

آب انبارها

آب های جاری در فصول پاییز و زمستان بوسیله ی آب انبار ها ذخیره میشدند و در فصول خشک سال از این اب استفاده میشد.

جالب است بدانید معماران ایران کهن در ساخت آب انبار از اصول عایق بندی، تصفیه و زهکشی استفاده میکردند که در زمان خود سرآمد علم مهندسی محسوب میشد.

آب انبار و معماری ایرانی
پایاب ها

قنات ها که خود در زمره ی ابداعات شگفت انگیز ایرانیان محسوب میشوند گاهاً کیلومتر ها ادامه یافته و آب خنک را به مناطق شهری و روستایی میرساندند. پایاب فضایی بود که برای دسترسی به آب قنات در خانه ایجاد میشد و بعلت خنک شدن فضای آن به وساطه ی آب قنات از ان بعنوان یخچال نیز استفاده میشد.

سایر عناصر معماری ایرانی

درب ها و پنجره ها

 

در معماری ایرانی تعدد پنجره رواج بسیار دارد. گویا معماران ایرانی تمایل داشتند راه را برای ورود هرچه بیشتر نور در خانه باز کنند. زیبایی حضور نور در خانه زمانی تکمیل میشد که حین عبور نور از پنجره هایی با شیشه های رنگی و چارچوب های چوبی مشبک انرژی مثبت آن چندین برابر میشد.

درب و پنجره در معماری ایرانی

اتاق های متعدد

 

در بناهای شاخص ایرانی فضا های متنوعی با کاربری های گوناگون مشاهده میشود. اتاق های پنج دری معادل سالن نشیمن خانه های کنونی بودند، اتاق های سه دری فضایی برای استراحت بوده و فضای تالار نیز برای پذیرایی استفاده میشد اتاق هایی نیز با نام گوشواره وجود داشتند که برای استفاده های جانبی بکار میرفتند.

ویژگی معماری ایرانی : توجه ویژه به فضای ورودی

یکی از ویژگی های معماری ایرانی که آنرا بسیار جالب توجه کرده است؛ توجه ویژه ایست که به فضای ورودی میشده. جالب است که فضای ورودی ساختمان تا این حد برای ایرانیان در تمام اعصار اهمیت داشته؛ نمونه هایی از این اهمیت را در شیوه های مختلف طراحی این فضا بررسی میکنیم:

دروازه ی ورودی

دروازه ی ملل در تخت جمشید را تصور کنید؛ عظمت و شکوهی که در آن به چشم میخورد مثال زدنی است. در بسیاری از سازه های بزرگ و مهم ایران باستان که وسعت آن بخش بسیاری از اروپا و آسیای کنونی را دربرمیگیرد دروازه های زیبایی ساخته و پرداخته شده اند.

دروازه ملل تخت جمشید
پیش طاق
پیش طاق

برای ورودی اماکن مذهبی و زیارتی و همچنین مراکز علمی و به شکل کلٌی اماکنی که از ارزش معنوی بالایی برخوردار بوده اند، از پیش طاق استفاده میشده. پیش طاق مزین به کاشی کاری های استادانه ای میگردیده که در کنار ارتفاع زیاد آن ارزش بالای بنای مورد نظر را از پیش از ورود افراد به حریم بنا به آنها القا می نموده است.

همچنین روبروی درب ورودی و پیش طاق فضای بازی تعبیه میگردید که با نام جلوخان شناخته میشد.

هشتی

در طراحی خانه های عادی یا به قولی خانه های رعیت از هشتی استفاده میگردید. هشتی بعنوان پلی میان کوچه و فضای حیاط خانه بود و سقفی نیز برای درب ورودی ایجاد میکرد. همانطور که میبینید فضای ورودی برای تمام نیاکان ما جزء اصلی ترین عناصر معماری بوده و این ربطی به فقیر یا غنی بودن آنها نداشته است.

هشتی

کلام پایانی

تمامی مواردی که به آنها اشاره شد تنها قطره ای از دریای زیبایی، علم و هنر معماران ایرانی است.

به شکلی که با قاطعیت میتوان گفت بخش عظیم معماری جهان اسلام و حتی معماری جهان تحت الشعاع هنر معماران و علم مهندسان ایرانی است.این میراث بر شانه ی جامعه ی مهندسان و معماران معاصر پارسی مسئولیت عظیمی نهاده است که حافظ و رشد دهنده ی این توشه ی ارزشمند باشیم.

شما نیز اگر تمایل دارید در طراحی خانه ی خود از اصالت المان های معماری ایرانی بهره ببرید میتوانید روی کمک مجموعه مهندسی آرموند حساب کنید.

دیدگاه کاربران
1 دیدگاه
  • حامد حق شناس 15 بهمن 1400 / 9:50 ب.ظ

    درود بر شما، بسیار مفید و تامل برانگیز بود، عناصر معماری ایرانی با این همه ظرافت و زیبایی واقعا حیفیه که فراموش بشوند

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

1 × 2 =